Medine'de umre yolcularının sıkça ziyaret ettiği yerler arasında Ravza-i Mutahhara (Mescid-i Nebevî), Mescid-i Gamâme (Musallâ), Cennetü'l-Bakî, Yedi Mescitler ve Mescid-i Feth (Hendek bölgesi), Mescid-i Cum'a bulunur. Aşağıda her noktanın kısa anlamını, pratik bilgilerini ve dayandığı kaynakları bulabilirsin.
Noktalar Mescid-i Nebevî'ye yakınlığa göre sıralıdır; numaralar haritadaki işaretlerle eşleşir. Durak süreleri araçla yapılan kısa ziyaretler için tahminidir.
01Fotoğraf: TheHadiRahim / CC0
Ravza-i Mutahhara (Mescid-i Nebevî)
الروضة الشريفة (المسجد النبوي)
Ravza-i Mutahhara, Mescid-i Nebevî'de Hz. Peygamber'in hücre-i saâdeti ile minberi arasındaki bölümdür. Diyanet ve TDV bu bölümü 22 × 15 m olarak verir. Adını "Evimle minberim arası cennet bahçelerinden bir bahçedir" hadisinden alır (Buhârî, Fadlü's-salât fî Mescidi Mekke ve'l-Medîne, 5; Müslim, Hac, 502).
Neden ziyaret edilir? Mescid-i Nebevî ziyaretinin en özel bölümünde namaz kılıp dua etmek için ziyaret edilir.
Mescid-i Nebevî 24 saat açıktır ve mescide girmek için izin gerekmez; Ravza'ya ise yalnızca randevu ile girilir. Nusuk'a göre Ravza'ya en yakın dış kapılar mescidin güneyindeki 367-368 numaralı kapılardır.
Ravza'ya giriş için Nusuk uygulamasından randevu almak zorunludur. Randevu onaylanınca QR kodlu giriş kodu verilir; bu kod tek kullanımlıktır ve kodsuz giriş yapılamaz.
Normal rezervasyon yılda bir kez yapılabilir. Mescide yakın olan ziyaretçiler, 20 dakikada bir yeni seansların açıldığı 'Anlık Yol' (el-Mesârü'l-fevrî) hizmetiyle ziyareti tekrarlayabilir.
Rezervasyon, ziyaretten 48 saat önce açılan ve 2 saat önce kapanan sürede onaylanmalıdır. Onaylanmayan ya da iptal edilmeyip gidilmeyen rezervasyon iptal olur.
Erkekler ve kadınlar için ayrı ziyaret saatleri vardır. Nusuk'a göre çocukların Ravza'ya girmesine izin verilmez; kuzey avlularda çocuk bakım merkezi bulunur. Bir rezervasyona en fazla 4 ziyaretçi eklenebilir.
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Ravza'da namaz kılmak ve kabr-i saâdeti ziyaret etmek umrenin farzı, vacibi ya da sünneti değildir. Bunları yapamadan Medine'den ayrılanın umresinde bir eksiklik olmaz. Mescid-i Nebevî'de 'kırk vakit' namaz da umrenin bir parçası değildir (Fetva 187-188).
Hz. Peygamber'in bayram namazlarını kıldırdığı ve zaman zaman yağmur duasına çıktığı, Mescid-i Nebevî'nin yaklaşık 500 m güneybatısındaki açık namazgâhın (musallâ) yerinde yapılmış mescittir. Diyanet kaynaklarında, namaz ve dua sırasında bir bulutun Hz. Peygamber'i güneşten koruduğu rivayetinden dolayı "Gamâme" (bulut) adıyla anıldığı aktarılır. Bugünkü yapı Sultan Abdülmecid döneminde yeniden inşa edilmiş, 1990'da kapsamlı bir onarımdan geçmiştir.
Neden ziyaret edilir? Mescid-i Nebevî'ye çok yakın, Osmanlı mimari tarzını koruyan ve bayram namazının hatırasını taşıyan bir mescit olarak ziyaret edilir.
Mescid-i Nebevî'nin hemen doğusunda/güneydoğusunda bulunan ve Hz. Peygamber'in mezarlık olarak belirlediği Medine mezarlığıdır. TDV ve Diyanet'e göre burada Hz. Peygamber'in kızları, oğlu İbrâhim, Hz. Fâtıma, Hz. Hasan, Hz. Osman ve Hz. Âişe başta olmak üzere pek çok ehl-i beyt mensubu ve sahâbî medfundur. Mezarlıktaki kubbe ve türbeler 1806'da, yeniden yapıldıktan sonra da 1926'da yıktırılmıştır.
Neden ziyaret edilir? Ehl-i beyt ve sahâbe kabirlerini ziyaret edip selam vermek ve dua etmek için ziyaret edilir. TDV'ye göre Hz. Peygamber de zaman zaman buraya gidip medfunlara dua ederdi.
Mescid-i Nebevî'nin hemen yanındadır, yürüyerek gidilir. Bugün hiçbir türbe ya da mezar taşı bulunmadığı için (TDV) belirli bir kabrin yerini tarif etmek mümkün değildir.
Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kabir ziyaretinde selam verilir, dua edilir, Kur'an okunup sevabı bağışlanabilir; kabrin parmaklığını öpmek, medet ummak, mum yakmak, bez bağlamak ve yüksek sesle ağlamak gibi davranışlardan kaçınılır.
Ziyaret saatlerine ve kadın ziyaretçilere ilişkin güncel Suudi uygulaması resmî bir kaynaktan doğrulanamadı; ikincil rehberlerdeki bilgiler birbirini tutmuyor. Yerinde ilan edilen düzenlemeye ve görevlilerin uyarılarına uyun. (Bu bilgi resmî bir kaynaktan doğrulanamadı; ziyaret öncesi teyit edin.)
Medine'nin kuzeybatısında, Sel' dağının eteğinde, Hendek (Ahzâb) Gazvesi'nin geçtiği yerdeki küçük mescitlere verilen addır. TDV ve Diyanet'e göre Mescid-i Feth, Hz. Peygamber'in Hendek Gazvesi sırasında karargâhını kurduğu ve dua ettiği yerde yapılmıştır. TDV'ye göre klasik kaynaklarda bu mescitlerden yalnızca dördü geçer; bazıları XX. yüzyılda yapılmıştır.
Neden ziyaret edilir? Hendek Gazvesi'nin geçtiği alanı ve Mescid-i Feth'i görmek için ziyaret edilir.
Mescid-i Feth yüksekçe bir noktadadır; Diyanet'e göre 1991'de mescide çıkan 27 basamaklı iki merdiven yapılmıştır. Son yıllarda bazı mescitler yıkılıp yerine büyük bir cami yapılmıştır; hangi yapıların ayakta kaldığı TDV ile Diyanet'in güncel sayfasında farklı aktarılır.
Diyanet'e göre Hz. Peygamber hicret sırasında Kubâ'dan Medine'ye giderken Rânûnâ vadisinde, Sâlim b. Avf oğullarının yurdunda ilk cuma namazını kıldırmış ve ilk cuma hutbesini okumuştur. Mescit bu hatıraya yapılmıştır; Mescid-i Âtike ve Mescid-i Vâdî adlarıyla da anılır. Bugünkü yapı 1992'de yeniden inşa edilmiştir.
Neden ziyaret edilir? İslâm'daki ilk cuma namazının hatırasını taşıyan yeri görmek için ziyaret edilir; Kubâ ziyaretiyle aynı güzergâhtadır.
Kubâ, Hz. Peygamber'in hicrette Medine'ye varmadan önceki son durağıdır. Burada yapılan Kubâ Mescidi, TDV'ye göre Müslümanların hür ve güvenli bir ortamda yaptıkları, herkese açık ilk mesciddir. Tevbe sûresi 108. âyette anılan "ilk günden takvâ üzerine kurulan mescid"in Kubâ olduğu kabul edilir; bu ifadeyle Mescid-i Nebevî'nin kastedildiği de rivayet edilir.
Neden ziyaret edilir? Hadis kaynaklarında Kubâ'da namaz kılmanın umreyle eşdeğer tutulduğu rivayet edilir (İbn Mâce, İkâmetü's-salât, 197; Tirmizî, Mevâkītü's-salât, 125). Hz. Peygamber'in de buraya düzenli gittiği bilinir.
Mescid-i Nebevî'nin güneyindedir; Diyanet'e göre Medine'ye yaklaşık 5 km, TDV'ye göre Mescid-i Nebevî'ye yaklaşık 4-5 km uzaklıktadır. Mescid-i Cum'a ile aynı güzergâhtadır.
TDV'ye göre Hz. Peygamber Kubâ'ya cumartesi, bazen de pazartesi günleri gidermiş. Bu bir rivayettir; belirli bir günde gitmenin gerekli olduğu yönünde bir hüküm yoktur.
Medine'nin kuzeybatısında, Vebere harresindeki mescittir; ilk adı Benî Selime Mescidi'dir. TDV ve Diyanet'e göre Hz. Peygamber burada öğle ya da ikindi namazını kıldırırken Bakara sûresi 144. âyet inmiş ve kıble Mescid-i Aksâ'dan Kâbe'ye çevrilmiştir; mescit "iki kıbleli" adını buradan alır. TDV'nin KIBLE maddesi, kıble değişikliğinin Mescid-i Nebevî'de gerçekleştiğine dair bir rivayet de bulunduğunu kaydeder.
Neden ziyaret edilir? Kıblenin Kâbe'ye çevrilmesi olayını yerinde hatırlamak için ziyaret edilir.
Uhud, Medine'nin kuzeyinde, Mescid-i Nebevî'ye yaklaşık 5 km uzaklıktaki dağdır; Uhud Gazvesi hicretin 3. yılında (625) burada yapılmıştır. TDV'ye göre bu savaşta aralarında Hz. Hamza'nın da bulunduğu 70 Müslüman şehit olmuş ve Uhud'a defnedilmiştir. Hz. Peygamber'in elli okçu yerleştirdiği Ayneyn (Okçular) tepesi de bu alandadır.
Neden ziyaret edilir? Uhud şehitlerini ziyaret edip dua etmek ve Uhud Gazvesi'ni yerinde hatırlamak için ziyaret edilir.
Diyanet'e göre bugün türbe ya da mezar yapısı bulunmayan şehitlik, etrafı duvarla çevrili bir alan olarak ziyaret edilir. Uhud Dağı'na tırmanmak ziyaretin bir parçası değildir; kayalık arazide tırmanmaktan kaçının.
Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kabir ziyaretinde selam verilir, dua edilir, Kur'an okunup sevabı bağışlanabilir; kabrin parmaklığını öpmek, medet ummak, mum yakmak, bez bağlamak ve yüksek sesle ağlamak gibi davranışlardan kaçınılır.
Zülhuleyfe, Medine yönünden Mekke'ye giden umre ve hac yolcularının mîkatıdır; bugün Âbâr-ı Ali (Ebyâr-ı Ali) olarak da bilinir. Diyanet'e göre Hz. Peygamber Medine'den hac ve umre için ayrılırken burada ihrama girmiştir. Mekke'ye en uzak mîkattır.
Neden ziyaret edilir? Medine'den Mekke'ye geçen umre yolcuları ihrama burada girer.
Medine-Mekke otoyolunun sağındadır. Uzaklık Diyanet'in güncel sayfasında Medine'den 8 km, Hac İlmihali'nde Medine'nin 11 km güneyi olarak verilir.
Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi'ne göre önce Medine'ye giden umre yolcuları ihram elbiselerine Medine'deki otellerinde bürünür ve Zülhuleyfe Mescidi'nde niyet edip telbiye getirerek ihrama girer.