Zülhuleyfe (Mîkat) Mescidi – Âbâr-ı Ali

Zülhuleyfe nerede?

Zülhuleyfe, Medine'den Mekke'ye giden yolun başındadır. Diyanet'in Hac İlmihali Medine'nin güneyinde olduğunu belirtir; TDV'ye göre şehrin güneybatı sınırı bugün buraya kadar ulaşmıştır. Mescid-i Nebevî'ye uzaklığı kaynağa göre 8-11 km arasında verilir. Yer, Hz. Ali'ye nispetle Âbâr-ı Ali ya da Ebyâr-ı Ali adıyla da bilinir.

Hac İlmihali'ne göre Zülhuleyfe, Mekke'ye yaklaşık 450 km'lik mesafesiyle en uzak mîkattır.

Neden mîkat?

Mîkat, hac ya da umre için Mekke'ye gelenlerin ihrama girmesi gereken sınır noktalarıdır. İbn Abbâs'ın rivayetine göre Hz. Peygamber Medineliler için Zülhuleyfe'yi, Şamlılar için Cuhfe'yi, Necidliler için Karnü'l-Menâzil'i, Yemenliler için Yelemlem'i mîkat olarak belirlemiştir (Buhârî, "Hac", 7). Hac İlmihali'nin ifadesiyle Zülhuleyfe, Medinelilerin ve Medine üzerinden Mekke'ye gelenlerin mîkatıdır. Önce Medine'yi ziyaret edip oradan umreye geçen yolcular için ihram noktası burasıdır.

Hz. Peygamber de umre yolculuklarında ve Vedâ Haccı'nda burada ihrama girdi; TDV'ye göre Hudeybiye seferinde de ihrama Zülhuleyfe'de girilmiştir. Hac İlmihali'ne göre Hz. Peygamber Vedâ Haccı için Zilkade ayının sonlarında (Şubat 632) Medine'den hareket etmiş ve Zülhuleyfe'de ihrama girmiştir. Hac ve Umrede İrşad kitabı, geceyi burada geçirdiğini, ertesi gün ihram için gusül aldığını ve öğle namazını kıldırdıktan sonra telbiye getirerek yola devam ettiğini anlatır.

Mescidin adları ve tarihçesi

Diyanet kaynaklarına göre Hz. Peygamber burada semüre denilen bir ağacın altında namaz kılmıştır; bu yüzden mescide Mescid-i Şecere de denir. Zülhuleyfe Mescidi, Mîkat Mescidi ve İhrâm Mescidi adları da kullanılır.

Mescit ilk olarak Ömer b. Abdülazîz tarafından yapıldı; Emevîler, Abbâsîler, Memlükler ve Osmanlılar döneminde birçok kez onarıldı. Kutsal Topraklar Rehberi'ne göre Hz. Peygamber'in namaz kıldığı yer yakın zamana kadar belirgin hâlde korunuyordu. Suudi döneminde Melik Faysal mescidi yeniden imar etti; bugünkü modern görünüm ve artan kapasite ise Melik Fehd döneminde gerçekleşti. Diyanet kaynaklarına göre mescit yaklaşık 5.000 kişinin aynı anda namaz kılabileceği şekilde yeniden inşa edilmiş, çevresi ihrama girmek için gelenlerin ihtiyaçlarına göre düzenlenmiştir.

İhrama girerken bilmeniz gerekenler

Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre Hanefî mezhebinde ihramın iki farzı vardır: niyet etmek ve telbiye getirmek. Niyet edip telbiye getiren kimse ihrama girmiş olur ve ihram yasakları o andan itibaren başlar. İhram elbisesini otelde giyip niyet ve telbiyeyi mescitte yapma uygulaması sayfanın pratik bilgiler bölümünde anlatılıyor. Bunun yanında şu ayrıntıları bilmek işinize yarar:

• Niyet ve telbiyeden önce vücuda güzel koku sürünmek müstehaptır; ihrama girdikten sonra koku sürmek ise cezayı gerektirir.
• Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre âdetli ya da lohusa olmak ihrama girmeye engel değildir. Bu durumdaki kadın, mîkatı geçmeden, ihram namazı kılmaksızın niyet edip telbiye getirerek ihrama girer.
• Hac İlmihali'ne göre mîkata ulaşmadan önce de ihrama girilebilir. Ulaşım planınız mescitte durmayı içermiyorsa, niyeti ve telbiyeyi mîkatı geçmeden yapacak şekilde yola çıkmadan hazırlanın.
• Din İşleri Yüksek Kurulu'nun ifadesiyle Hanefî mezhebine göre ne maksatla olursa olsun, Şâfiî mezhebine göre ise hac veya umre amacıyla Harem bölgesine girmek isteyen kişinin mîkattan ihramlı geçmesi gerekir.

Umrenin tamamını adım adım görmek için Umre nasıl yapılır, bütün mîkat noktaları için Mîkat sınırları ve ihram yazısına bakabilirsiniz. Bu fıkhî özet genel bilgilendirme içindir; uygulama kafile başkanınızın yönlendirmesine göre değişebilir, şahsî sorularınız için Diyanet'e başvurun.