Mikat Sınırları ve İhrama Nerede Girilir?

Mîkat, hac ya da umre için Mekke'ye giden kişinin ihramsız geçemeyeceği sınırdır. Hz. Peygamber beş mîkat belirlemiştir: Zülhuleyfe, Cuhfe (bugün Râbiğ), Karnülmenâzil, Yelemlem ve Zâtüırk. Türkiye'den uçakla doğrudan Cidde'ye gidenler, Diyanet'in uygulamasına göre ihrama Türkiye'deki havalimanında, uçağa binmeden girer, çünkü Cidde mîkat değildir. Önce Medine'ye gidenler ise Medine'den Mekke'ye geçerken Zülhuleyfe'de ihrama girer.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Güzergâhınıza özel bir durum varsa yolculuktan önce Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'na (diyk.diyanet.gov.tr) ya da müftülüğe danışın.

Mîkat ne demektir?

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre mîkat, hac ve umre için ihrama girilecek zamanı ve yeri ifade eder:

• Zaman mîkatı: Hac için şevval ve zilkade ayları ile zilhiccenin ilk on günüdür. Diyanet'in Kutsal Topraklar Rehberi'ne göre umre için yılın tamamı zaman mîkatıdır.
• Yer mîkatı: Mekke'ye gelenlerin ihrama girmesi gereken noktalardır.

Hac İlmihali'ne göre mîkat sınırını ihramlı olarak geçmek ihramın vaciplerindendir.

Harem, Hıll ve Âfâk nedir?

Hac İlmihali, ihrama girilecek yeri kişinin bulunduğu bölgeye göre üçe ayırır:

1. Harem: Mekke'yi çevreleyen, sınırları işaretlerle belirlenmiş dokunulmaz bölgedir. Hac İlmihali'ne göre bu sınırların Kâbe'ye en yakın olanı Medine yönündeki Ten'îm'dir. Harem'de bulunanlar umre için Hıll bölgesine çıkarak ihrama girer.
2. Hıll: Harem sınırı ile beş mîkat arasında kalan bölgedir. Burada bulunanlar hac ve umre için bulundukları yerde ihrama girer.
3. Âfâk: Mîkatların dışında kalan bütün bölgelerdir. Türkiye'den gidenler âfâkîdir ve mîkatta ya da mîkatın hizasında ihrama girmek zorundadır.

Beş mîkat nerededir?

Mîkatları İbn Abbâs'tan gelen rivayet bildirir (Buhârî, Hac, 7). Iraklılar için Zâtüırk'ü bildiren rivayet ise Hz. Âişe'den gelir (Ebû Dâvûd, Menâsik, 9). Aşağıdaki uzaklıklar Hac İlmihali'nden alınmıştır:

Kaynaklarda bu uzaklıklar farklı verilebilir. Kutsal Topraklar Rehberi bu farkı eski güzergâhların yerini yeni yolların almasıyla açıklar.

Türkiye'den gidenler hangi mîkata tabidir?

Kutsal Topraklar Rehberi'ne göre Türkiye'den doğrudan Mekke'ye gelenler Cuhfe'de (bugün Râbiğ) ihrama girer. Din İşleri Yüksek Kurulu da deniz ya da hava yoluyla kuzey ve batı yönünden gelenlerin Cuhfe hizasını geçmeden ihrama girmesi gerektiğini belirtir.

"Mîkatın hizası" ne demektir?

TDV'ye ve Kutsal Topraklar Rehberi'ne göre bir yerin mîkat olması, ihrama mutlaka o noktada girileceği anlamına gelmez. Mîkatın hizasındaki herhangi bir yerde de ihrama girilebilir. Hac İlmihali'ne göre mîkattan önce ihrama girmek de mümkündür. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise mîkattan önce ihrama girmek mekruhtur.

Uçakla Cidde'ye gidenler ihrama nerede girer?

Cidde mîkat mıdır?

Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Cidde, âlimlerin çoğunluğunca Hıll bölgesinden, yani mîkatın içinden sayılır. Bu yüzden âfâkîler Cidde'de ihrama giremez. Cidde'ye indikten sonra ihrama girmek, mîkatı ihramsız geçmek anlamına gelir.

Diyanet'in uygulaması nedir?

Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi'ne göre doğrudan Cidde'ye uçup oradan Mekke'ye gidecek umre yolcuları Türkiye'deki havalimanlarında ihrama girer. Uygulamada izlenebilecek sıra şöyledir:

1. Gusül ya da abdest, koku sürünme gibi hazırlıklar evde veya havalimanında yapılır.
2. Erkekler izâr ve ridâya bürünür. Kadınlar günlük kıyafetleriyle kalır ve yüzlerini açık tutar.
3. Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır.
4. Uçağa binmeden önce umreye niyet edilir ve telbiye getirilir. Bu andan itibaren ihram yasakları başlar.

Hac İlmihali, deniz ve hava yoluyla gidenlerin gemiye ya da uçağa bindikten sonra da ihrama girebileceğini belirtir. Önemli olan, mîkat hizası geçilmeden niyet edip telbiye getirmektir. Ancak uçakta mîkat hizasının ne zaman geçildiğini takip etmek zordur. Bu nedenle kalkış havalimanında ihrama girmek en güvenli yoldur.

Önce Medine'ye gidiyorsam ihrama nerede girerim?

• Doğrudan Medine'ye uçanlar: Hac İlmihali'ne göre Zülhuleyfe, Medinelilerin ve Medine üzerinden Mekke'ye gidenlerin mîkatıdır. Umre Yolcusu Rehberi'ne göre önce Medine'ye giden umre yolcuları Medine ziyaretini tamamladıktan sonra otellerinde ihram elbiselerine bürünür ve Mekke yolu üzerindeki Âbâr-ı Ali (Zülhuleyfe) Mescidi'nde ihrama girer.
• Zülhuleyfe Mescidi nerede? Diyanet'in güncel ziyaret yerleri sayfasına göre mescit Medine'den 8 km uzaklıkta, Medine–Mekke otoyolunun sağ tarafındadır. Hac İlmihali ise yeri Medine'nin 11 km güneyi olarak verir.
• Güzergâh mescide uğramıyorsa: Örneğin trenle ya da başka bir yoldan gidiliyorsa, mîkatın hizası geçilmeden ihrama girilir. Bunu yolculuktan önce planlayın.
• Cidde'ye inip önce Medine'ye gidenler: Hac İlmihali'nde şu ifade yer alır: "Doğrudan Medine'ye gitmek üzere Cidde'ye gelen ancak herhangi bir sebepten dolayı Mekke'ye gitmek durumunda kalan kimse, Cidde'de ihrama girer ve herhangi bir ceza gerekmez." Bu tür bir güzergâh planlıyorsanız kendi durumunuzu Din İşleri Yüksek Kurulu'na sormanız tavsiye edilir.

Mekke'deyken yeni bir umre için nereden ihrama girilir?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Mekke'de bulunan kişi, yeni bir umre için yeniden mîkata gitmek zorunda değildir. Harem sınırının dışına, yani Hıll bölgesine çıkıp ihrama girmesi yeterlidir. Bu amaçla kullanılan yerler şunlardır:

• Ten'îm (Mescid-i Âişe): Kâbe'ye en yakın Harem sınırıdır. TDV'ye göre bugünkü yollarla Mescid-i Harâm'a yaklaşık 7-8 km uzaklıktadır. Hz. Âişe, Vedâ Haccı'ndan sonra umre için burada ihrama girmiştir. Din İşleri Yüksek Kurulu en çok bilinen ve daha faziletli yer olarak burayı gösterir.
• Ci'râne: Mekke ile Tâif arasındadır. TDV'ye göre Hz. Peygamber Huneyn'den sonra umre için burada ihrama girmiştir.
• Hudeybiye: TDV'ye göre Mekke'de bulunanların umre için ihrama girebildiği Hıll noktalarından biridir. Beş mîkattan biri değildir.

TDV'ye göre bu yerlerin fazileti konusunda mezhepler ayrılır: Şâfiîler Ci'râne'yi, Hanefîler Ten'îm'i daha faziletli görür.

Harem sınırı içinden ihrama girip tavafa başlayan kişiye Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre dem (koyun veya keçi kesmek) gerekir. Tavafa başlamadan önce Hıll bölgesine çıkıp orada ihrama girerse dem düşer. Mâlikî mezhebinin görüşü daha farklıdır (Din İşleri Yüksek Kurulu, Fetva 27).

Mîkatı ihramsız geçersem ne olur?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre hac ya da umre için giderken mîkatı ihramsız geçen kişi, menâsikten birine başlamadan âfâkîlere ait bir mîkata geri dönüp ihrama girerse ceza gerekmez. Geri dönmezse Hanefî mezhebine göre bulunduğu yerde ihrama girer ve bir koyun ya da keçi kurban eder. Buna ceza hedyi denir ve Harem sınırları içinde kesilir. Böyle bir durumda uygulamayı bir din görevlisiyle netleştirin.

Âdetli kadın ihrama girebilir mi?

Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre âdetli ya da lohusa olmak ihrama girmeye engel değildir. Bu durumdaki kadın, mîkatı geçmeden, ihram namazı kılmadan niyet edip telbiye getirerek ihrama girer. Tavafı temizlendikten sonra yapar.