İhram Yasakları Nelerdir? Kadın ve Erkek İçin Liste

İhram yasakları, hac ya da umre için niyet edip telbiye getiren kişinin ihramdan çıkıncaya kadar uzak durması gereken fiillerdir. Diyanet'in Hac İlmihali bunları giyim, güzel koku, saç ve tüyleri giderme, tırnak kesme, cinsel ilişki, kara avı ve Harem bölgesinin bitkileri başlıkları altında toplar. Erkekler dikişli giysi giymez, başını ve yüzünü örtmez. Kadınlar normal kıyafetleriyle ihrama girer ama yüzlerini açık tutar. Bir yasağın çiğnenmesi, türüne ve süresine göre sadaka, kurban (dem) ya da umrenin bozulması gibi sonuçlar doğurabilir.

Bu yazı Diyanet kaynaklarına dayanan genel bir özettir. Bir yasağı çiğnediğinizi düşünüyorsanız ne gerektiğini kafile başkanınıza, bir din görevlisine ya da Din İşleri Yüksek Kurulu'na (diyk.diyanet.gov.tr) sorun. Ceza mezhebe, süreye ve miktara göre değişir.

İhram yasakları ne zaman başlar, ne zaman biter?

Hac İlmihali'ne göre niyet edip telbiye getiren kişi ihrama girmiş olur ve yasaklar o andan itibaren başlar. İhram örtüsüne bürünmek tek başına ihrama girmek anlamına gelmez. Yasaklara uymak, aynı esere göre ihramın iki vacibinden biridir.

Nerede ihrama gireceğiniz güzergâhınıza bağlıdır. Cidde mîkat değildir. Türkiye'den doğrudan Cidde'ye uçanlar, Diyanet'in uygulamasına göre ihrama Türkiye'deki kalkış havalimanında, uçağa binmeden önce girer. Uygulama kafile başkanınızın yönlendirmesine göre değişebilir; şahsî sorularınız için Diyanet'e başvurun. Ayrıntılar "Mikat Sınırları ve İhram" yazımızda.

Umrede yasaklar, sa'yden sonra saçlar tıraş edilince ya da kısaltılınca sona erer. Umre Yolcusu Rehberi'ne göre sakalı kesmekle ihramdan çıkılmaz. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre tıraşı geciktiren kişinin ihramlılığı ve yasakları tıraş oluncaya kadar devam eder.

Herkes için geçerli ihram yasakları

Umre Yolcusu Rehberi ve Hac İlmihali'ne göre ihramlı kadın ve erkeğin uzak durması gerekenler şunlardır:

• Kavga, sövgü, kötü söz ve davranış; başkalarına zarar vermek. Hac İlmihali'nin aktardığı âyette hac için "cinsel ilişki, günaha sapmak, kavga etmek yoktur" buyrulur (Bakara 2/197).
• Vücuda, yatağa, ihram örtüsüne ya da elbiseye koku sürmek; parfüm, sprey, jöle, briyantin, ruj ve oje kullanmak.
• Saç, sakal, bıyık, koltuk altı ve kasık tüyleriyle vücudun herhangi bir yerindeki kılları tıraş etmek ya da koparmak.
• El ve ayak tırnaklarını kesmek.
• Saçları boyamak ya da kına yakmak.
• Eşiyle cinsel ilişki; şehvetle öpme, okşama ve sarılma gibi buna yol açan davranışlar.
• Kara hayvanlarını avlamak.
• Harem bölgesinde kendiliğinden yetişen ağaç ve bitkileri kesmek ya da koparmak. İnsanların yetiştirdiği bitkiler bu yasağa girmez.
• İhramdan çıkma aşamasına gelmeden başka birini tıraş etmek. Kurula göre bu durumda bir fitre miktarı sadaka gerekir.

Erkeklere özgü ihram yasakları nelerdir?

Erkekler iç çamaşırı dahil bütün giysilerini çıkarır, izâr ve ridâ denen iki parça örtüye bürünür. Bu nedenle erkekler için şunlar da yasaktır:

• İç çamaşırı dahil dikişli elbise, çorap ve eldiven giymek.
• Topukları ve ayağın üstündeki aşık kemiklerini kapatan ayakkabı giymek. Kurula göre ayağın üstünü tam kapatmayan, arkası kayışlı terlik ya da sandalet giyilebilir.
• Başı sarık, şapka, takke gibi bir şeyle örtmek; başın dörtte birini kaplayan sargı sarmak. Kurula göre şemsiye ya da çadır gibi başa temas etmeyen şeyler bu yasağa girmez; başa tutturulan şemsiye de ceza gerektirmez.
• Yüzü örtmek. Hac İlmihali'ne göre Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde erkeğin yüzünü örtmesi ceza gerektirmez.

Kadınlar için ihram kuralları nelerdir?

Hac İlmihali'ne göre kadınlar ihram için özel bir kıyafete bürünmez. Normal elbiseleri, başörtüleri, çorapları ve ayakkabılarıyla ihrama girer. Diyanet metinlerinde kadın için bir renk şartı da yer almaz. "Kadın ihramı" adıyla satılan kıyafetler dinî bir zorunluluk değildir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre ihramlı kadın elbisesini çıkarıp değiştirebilir.

• Yüz: Diyanet'in esas aldığı Hanefî görüşe göre kadın ihramlıyken yüzünü açık tutar. Dayanak, "İhramlı kadın yüzünü örtmez" hadisidir (Ebû Dâvûd, Menâsik, 33). Yüzü bir gündüz ya da bir gece boyunca örtmek dem, daha kısa süre örtmek sadaka-i fıtır gerektirir. TDV İslâm Ansiklopedisi ise ihtiyaç hâlinde örtmenin caiz görüldüğünü kaydeder. Kurulun aktardığına göre fakihler, başın üst tarafında bir çıkıntı yapılarak yüze sarkıtılan örtüyü (sedl) mûtat giysi saymadıkları için ihram yasağı kapsamında görmemiştir.
• Eldiven: Hac İlmihali Hanefî uygulamasına göre kadının eldiven giyebileceğini belirtir. TDV'ye göre Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ve Şâfiî mezhebinin mutemet görüşünde ise kadının eldiven giymesi sakıncalıdır.
• Ses: Kadınlar telbiye, tekbir ve dualarda seslerini yükseltmez.
• Âdet hâli: Kurula göre âdetli ya da lohusa olmak ihrama girmeye engel değildir. Kadın niyet edip telbiye getirerek ihrama girer ve yasaklara uyar. Umre Yolcusu Rehberi'ne göre tavafını ve sa'yini temizlendikten sonra yapıp ihramdan çıkar.

İhramlıyken yasak olmayanlar

Hac İlmihali, Umre Yolcusu Rehberi ve Kurul'un 2024 tarihli fetva derlemesine göre şunlar ihram yasağı değildir:

• Yıkanmak, diş fırçalamak, ihram örtülerini yıkamak ya da değiştirmek. Kurula göre kokusuz temizlik malzemesi tavsiye edilir. Kokulanma amacı olmadan kokulu sabun, deterjan ya da ıslak mendil kullanmak ise ceza gerektirmez.
• Kol saati, yüzük, gözlük, toka, kemer, para çantası takmak; boyuna ya da omza çanta asmak.
• Şemsiye kullanmak ve gölgelenmek.
• Tıbbi maske takmak. Kurula göre maske mûtat giysi olmadığından kadın ve erkek için yasağı ihlal etmez.
• Başı ve yüzü açık kalmak şartıyla battaniye ya da nevresimle örtünmek; palto veya ceketi giymeden omza almak.
• Kan aldırmak, iğne vurdurmak, diş çektirmek; baş ve yüz dışında sargı, atel ya da bandaj kullanmak.
• Tedavi için ilaç, merhem ya da kokusuz krem sürmek.
• Kırılan tırnağı koparmak. Kendiliğinden dökülen saç ve kıllar için de bir şey gerekmez.
• Balık tutmak; yılan, akrep, fare gibi zararlı hayvanları öldürmek.

İhram yasağı çiğnenirse ne olur?

Hac İlmihali'ne göre ihram cezaları dört türlüdür: bedene (deve veya sığır kurbanı), dem (koyun veya keçi kurbanı), sadaka-i fıtır (bir kişiyi sabah akşam doyuracak gıda ya da karşılığı) ve oruç. Umre Yolcusu Rehberi bu cezaların bir miktar sadakadan umrenin geçersiz olmasına kadar uzandığını belirtir.

Diyanet'in esas aldığı Hanefî mezhebinde ceza, ihlalin süresine ve miktarına göre belirlenir:

Cinsel ilişki: Kurula göre umrede tavafın ilk dört şavtı yapılmadan eşiyle ilişkiye giren kişinin umresi bozulur. Bu kişi umresini tamamlar, sonra kazâ eder ve ayrıca dem keser. İlk dört şavttan sonra, tıraş olmadan önce ilişkide bulunanların umresi geçerlidir ama her birine dem gerekir.

Mazeret ve unutma: Hac İlmihali'ne göre Hanefî mezhebinde hastalık gibi bir zaruret varsa dem yerine üç gün oruç ya da altı fakire birer fitre seçilebilir. Mazeretsiz ihlalde dem gerekir. Kurula göre Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde unutarak ya da bilmeyerek yapılan ihlal de ceza gerektirir. Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri elbise ve koku gibi yasaklarda unutmayı mazeret sayar; tıraş, tırnak ve avda saymaz. Yasağı bile bile çiğnemek ayrıca günahtır ve tövbe gerektirir.

Ödeme: Ceza kurbanları yalnızca Harem bölgesinde kesilir. Kurula göre Hanefî mezhebinde sadakayı Harem dışında vermek de caizdir; Şâfiî mezhebinde ise Harem'de ödenmesi zorunludur. Hac İlmihali'ne göre cezalar için belirli bir süre yoktur, ancak bir an önce ödemek daha faziletlidir.

Mezheplere göre farklı olan konular

Umrenin adımlarını sırasıyla "Umre Nasıl Yapılır?" rehberimizde, ihrama girerken söylenecek telbiyeyi "Umre Duaları" yazımızda bulabilirsiniz. Yolculuğunuzu gün gün planlamak için Umre Planlayıcı'yı kullanabilirsiniz.