Sevr Dağı ve Sevr Mağarası

Sevr Mağarası tam olarak nerede?

Sevr Mağarası, Sevr Dağı'nın doruğuna yakın bir noktada, Mekke yönüne bakan yamaçtaki iri bir kaya kütlesinin altında oluşmuş, doğal ve küçük bir oyuktur.

İçeri iki yerden girilir. Batı taraftaki ağız dar ve yerden biraz yüksektir; kaynaklar Hz. Peygamber'in mağaraya bu taraftan girdiğini kaydeder. Doğudaki ağız ise daha geniştir ve bir yetişkin rahatça geçebilir.

Diyanet'in Hac ve Umrede İrşad kitabı, birçok tepeden oluşan Sevr Dağı'nın Medine'nin ters yönünde bulunduğunu özellikle hatırlatır.

Sevr Mağarası'nda ne oldu?

Hz. Peygamber ile Hz. Ebû Bekir, Medine'ye hicret ederken takipçilerden gizlenmek için bu mağarada üç gece kalmıştır.

Müslümanların çoğu Medine'ye göç ettikten sonra Mekkeli müşrikler Dârünnedve'de toplanıp Hz. Peygamber'i öldürmeye karar verdi. Diyanet kaynaklarına göre Hz. Peygamber yatağına Hz. Ali'yi bıraktı ve geceleyin Hz. Ebû Bekir'le birlikte Sevr'e yöneldi. Mağarada geçen günler dikkatli bir planla yürütüldü:

• Hz. Ebû Bekir'in oğlu Abdullah geceleri gelip Mekke'de olup bitenleri haber verdi.
• Hz. Ebû Bekir'in kızı Esmâ mağaraya azık taşıdı.
• Âmir b. Füheyre koyun sürüsünü akşamları mağaranın çevresine getirerek süt sağladı; sürü, ayak izlerini de örttü.
• Henüz Müslüman olmayan ama güvenilen kılavuz Abdullah b. Uraykıt, kararlaştırılan vakitte develeri getirdi.

Takipçiler mağaranın ağzına kadar geldi. Endişelenen Hz. Ebû Bekir'i Hz. Peygamber "Üzülme, Allah bizimle beraberdir" diyerek teselli etti. Bu an Tevbe sûresinin 40. âyetinde anlatılır; âyet, Allah'ın elçisine yardım ettiğini ve ona katından bir güven duygusu indirdiğini bildirir. Müşrikler mağaranın içine bakmadan geri döndü.

TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Hicret" maddesine göre ikili 1 Rebîülevvel'de (13 Eylül 622) mağaradan ayrıldı, 8 Rebîülevvel'de (20 Eylül 622) Kubâ'ya vardı ve 12 Rebîülevvel'de (24 Eylül 622) Medine'ye girdi. Kutsal Topraklar Rehberi yolculuğun sahil yolu izlenerek yapıldığını belirtir. Diyanet'in ifadesiyle Sevr'den başlayan hicret, Mekke döneminin sonu ve Medine döneminin başlangıcı oldu.

Örümcek ağı ve güvercin rivayetlerine nasıl bakmalı?

Bu ayrıntılar bazı rivayetlerde geçer, ancak hadis âlimlerince tenkit edilmiştir; kesin tarihî olay gibi anlatılmamalıdır.

TDV İslâm Ansiklopedisi, mağaranın ağzına örümceğin ağ örmesi, güvercinlerin yuva yapması ve Hz. Ebû Bekir'in mağaradaki delikleri kapatması gibi anlatıların hadis ve siyer kaynaklarında yer aldığını, fakat bunların bir kısmının çeşitli yönlerden eleştirildiğini kaydeder. Diyanet'in rehberleri de örümcek ağı ayrıntısını "rivayete göre" kaydıyla aktarır.

Olayın kesin çerçevesini Kur'an çizer: âyet, zor bir anda Allah'ın elçisini yalnız bırakmadığını ve ona güven verdiğini anlatır. Mağarayla ilgili menkıbeleri kesin bilgi gibi sunan anlatımlara karşı temkinli olun.

Sevr'e çıkmak gerekli mi?

Hayır; Sevr ibadet için değil, hicretin başladığı yerin hatırasına saygıdan ziyaret edilir ve buraya çıkmamak umrenin sevabını azaltmaz.

Tırmanış Hira'ya göre daha zor kabul edilir ve birçok umre programında yer almaz. Diyanet, yüksek bir dağ olduğu için yaşlı, hasta ve engelli kişilerin Sevr'e çıkmamasının daha uygun olduğunu belirtir. Kalp ve tansiyon rahatsızlığı olanlar ile küçük çocuklar için de tırmanış uygun değildir.

Yine de çıkmaya karar verirseniz yaz aylarında sabahın erken saatlerini ya da akşam serinliğini seçin, yanınıza su alın ve yalnız başınıza tırmanmayın. Kesin ulaşım ya da tırmanış süresi veren iddialara itibar etmeyin; süre kişiye, sıcaklığa ve izlenen yola göre değişir.

Dağdan hatıra niyetiyle taş ya da toprak almayın. Din İşleri Yüksek Kurulu, kutsallığın mekânın kendisine ait olduğunu, teberrük için bu topraklardan taş ve toprak götürmenin bir dayanağı bulunmadığını belirtir. Sevr'i Hira Mağarası ile birlikte, Mekke ziyaret programı içinde planlayabilirsiniz.