Umre Nasıl Yapılır? Adım Adım Umre Rehberi

Umre, mîkatta niyet edip telbiye getirerek ihrama girmekle başlar. Ardından Kâbe yedi şavt tavaf edilir, iki rekât tavaf namazı kılınır ve Safâ ile Merve arasında yedi şavt sa'y yapılır. Saçlar tıraş edilip ya da kısaltılıp ihramdan çıkılınca umre tamamlanmış olur. Umre belirli bir zamana bağlı değildir ve yılın her döneminde yapılabilir. Bu rehberdeki adımlar Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Umre Yolcusu Rehberi ve Hac İlmihali esas alınarak hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuzla ilgili sorular için Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'na (diyk.diyanet.gov.tr), il veya ilçe müftülüğüne ya da bir din görevlisine danışın.

Umre nedir ve hükmü nedir?

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre umre sözlükte "ziyaret etmek" demektir. Fıkıhta ise ihrama girip Kâbe'yi tavaf etmek ve Safâ ile Merve arasında sa'y yapmaktır. Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi umreyi hacdan ayıran özellikleri şöyle sayar: umre bir zamanla sınırlı değildir ve umrede Arafat ile Müzdelife vakfesi, kurban ve şeytan taşlama yoktur.

Ömürde bir kez umre yapmanın hükmü mezheplere göre değişir (Diyanet, Hac İlmihali; TDV, "Umre"):

• Hanefî ve Mâlikî mezhepleri: müekked sünnet.
• Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri: farz.
• Bazı Hanefî âlimler: vacip.

Umrenin farzları ve vacipleri nelerdir?

Diyanet'in esas aldığı Hanefî mezhebine göre umrenin iki farzı vardır: ihram (şart) ve tavaf (rükün). Safâ ile Merve arasında sa'y yapmak ile saçları tıraş etmek ya da kısaltmak ise umrenin vacipleridir (Hac İlmihali).

Diğer mezheplerde durum farklıdır:

• Mâlikî: ihram, tavaf ve sa'y rükün; tıraş vaciptir.
• Şâfiî ve Hanbelî: ihram, tavaf ve sa'y rükündür. Hac İlmihali tıraşı da bu iki mezhepte rükün sayar. TDV'nin "Umre" maddesi ise tıraşı ve sıraya uymayı (tertip) rükün sayanın Şâfiîler olduğunu belirtir.

Bu farklar, bir adımın eksik kalması hâlinde sonucun mezhebe göre değişmesine yol açar. Eksik ya da hatalı bir uygulamada Diyanet'e danışmanız bu yüzden önemlidir.

Umre ne zaman yapılır?

Hac İlmihali'ne göre umre için belirlenmiş bir zaman yoktur. Hanefî mezhebinde yalnızca arefe günü sabahından bayramın dördüncü günü güneş batıncaya kadar umre yapmak tahrîmen mekruhtur. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre hacca niyetli olmayanlar yılın her günü umre yapabilir.

Uygulamada Suudi Arabistan'ın düzenlemelerine de dikkat etmek gerekir. Nusuk'a göre hac mevsiminde Mekke'ye giriş hacılarla sınırlandırılır. Nusuk uygulaması, umre için tarih ve saat seçilerek izin (tasrih) alınmasını da öngörür. Seyahatinizi planlamadan önce güncel kuralları Nusuk'tan kontrol edin.

Yola çıkmadan önce ne yapılır?

Umre Yolcusu Rehberi ihrama girmeden önce şu hazırlıkları önerir:

• Vücut temizliği yapılır; tırnaklar kesilir, saç ve sakal düzeltilir.
• Mümkünse boy abdesti (gusül), mümkün değilse abdest alınır. Bu gusül temizlik amaçlı olduğundan âdetli kadınlar da yapabilir.
• İhrama girmeden önce vücuda güzel koku sürülebilir. İhrama girdikten sonra koku sürmek yasaktır.

Umre adım adım nasıl yapılır?

1. İhram elbisesine bürünme ve ihram namazı

Erkekler iç çamaşırı dahil bütün giysilerini, çoraplarını ve ayakkabılarını çıkarır. İzâr (belden aşağısı) ve ridâ (belden yukarısı) denen iki parça dikişsiz örtüye bürünürler. Topukların ve ayağın üst kısmındaki aşık kemiklerinin açık kalması gerektiği için bu kısımları kapatmayan bir terlik giyilir. Bele kemer bağlamak, omza çanta asmak ve şemsiye kullanmak yasak değildir.

Kadınlar için özel bir ihram kıyafeti yoktur. Günlük elbise, başörtüsü, çorap ve ayakkabılarıyla ihrama girerler; yalnızca yüzlerini açık tutarlar.

Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır. Birinci rekâtta Fâtiha'dan sonra Kâfirûn, ikincisinde İhlâs sûresi okunur. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre içinde bulunulan vaktin farz namazı da bu iki rekâtın yerine geçer.

İhrama nerede girileceği güzergâha göre değişir. Türkiye'den doğrudan Cidde'ye uçanlar için Diyanet'in uygulaması, ihrama Türkiye'deki havalimanında girmektir. Ayrıntılar için "Mikat Sınırları ve İhrama Nerede Girilir?" yazımıza bakabilirsiniz.

2. Niyet ve telbiye

İhrama niyet edip telbiye getirerek girilir. Umre Yolcusu Rehberi'ndeki niyet şöyledir: "Allah'ım! Umre yapmak istiyorum. Onu bana kolaylaştır ve kabul buyur."

Ardından telbiye getirilir:

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk, lâ şerîke lek.

"Buyur Allah'ım buyur! Buyur, senin hiçbir ortağın yoktur. Buyur, şüphesiz her türlü övgü, nimet, mülk ve hükümranlık sana mahsustur. Senin ortağın yoktur."

Hac İlmihali'ne göre Hanefî mezhebinde ihramın iki farzı niyet ve telbiyedir. Telbiye dil ile söylenmelidir, kalpten geçirmek yeterli değildir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde telbiye sünnet, Mâlikî mezhebinde vaciptir. Niyet edip telbiye getiren kişi ihrama girmiş olur ve ihram yasakları başlar. Mekke'ye varıncaya kadar telbiye, tekbir ve salavat getirmeye devam edilir. Kadınlar bunları yüksek sesle söylemez.

3. İhram yasaklarına uyma

Umre Yolcusu Rehberi'ne göre ihramlı kişi şunlardan uzak durur:

• Kavga etmek, sövmek, kötü söz ve davranış.
• Harem bölgesinin bitkilerini koparmak.
• Erkekler için dikişli elbise giymek, başı ve yüzü örtmek.
• Tırnak kesmek, saç veya sakal tıraş etmek, vücuttan kıl koparmak.
• Koku, parfüm, oje ve ruj kullanmak.
• Eşiyle cinsel ilişki ve buna yol açan davranışlar.

Aynı rehbere göre yıkanmak, kokusuz sabun kullanmak, diş fırçalamak, iğne yaptırmak, kol saati ve yüzük takmak ihramlıya yasak değildir. Yasakların çiğnenmesi hâlinde gereken ceza, ihlalin türüne göre sadakadan umrenin geçersiz olmasına kadar değişir. Rehber bu konuda ilgili kitaplara ve din görevlilerine başvurulmasını tavsiye eder.

4. Umre tavafı

Otele yerleştikten sonra abdest alınıp Mescid-i Harâm'a gidilir. Kâbe görülünce telbiye bırakılır. Hacer-i Esved hizasına gelinir, Kâbe sol tarafa (kalp tarafına) alınır ve tavafa niyet edilir: "Allah'ım! Senin için umre tavafını yedi şavt olarak yapmak istiyorum. Onu benim için kolaylaştır ve kabul eyle."

• Eller omuz hizasına kaldırılıp "Bismillâhi Allâhu ekber" denerek Hacer-i Esved selamlanır (istilâm). Kalabalıkta öpmeye çalışılmaz, uzaktan selamlanır.
• Kâbe'nin etrafında yedi kez dönülür; her tur bir şavttır. Her şavt Hacer-i Esved hizasında başlar ve biter.
• Tavaf, Kâbe'den sayılan Hatîm (Hicr) bölümünün dışından yapılır.
• Rükn-i Yemânî ile Hacer-i Esved arasında "Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten…" duası okunabilir.
• Erkekler, ardından sa'y yapılacak tavafın ilk üç şavtında çalımlı ve hızlı yürür (remel). Ridânın sağ omzu açık bırakılır (ıztıbâ). İzdiham varsa remel yapılmaz. Kadınlar remel ve ıztıbâ yapmaz.

Hac İlmihali'ne göre Hanefî mezhebinde tavafın ilk dört şavtı farz, yediye tamamlamak vaciptir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde yedi şavtın tamamı farzdır. Tavaf abdestsiz yapılmaz. Tavaf sırasında abdesti bozulan kişi abdest alır ve kaldığı yerden devam eder; dilerse tavafa baştan başlar (Umre Yolcusu Rehberi).

5. Tavaf namazı ve zemzem

Tavaftan sonra iki rekât tavaf namazı kılınır; bu namaz vaciptir. Makâm-ı İbrâhim'in arkasında kılınması efdaldir. Ancak Umre Yolcusu Rehberi, izdihamda tavaf edenlere engel olacağı için orada kılmaya çalışmanın uygun olmadığını belirtir; namaz uygun bir yerde kılınır. Ardından zemzem içilir ve dua edilir.

6. Safâ ile Merve arasında sa'y

Sa'y, geçerli bir tavaftan sonra yapılır. Safâ tepesinde Kâbe'ye dönülür, dua edilir ve sa'ye niyet edilir. Sa'y Safâ'da başlar, Merve'de biter:

• Safâ'dan Merve'ye gidiş bir şavt, Merve'den Safâ'ya dönüş bir şavttır. Toplam yedi şavt yapılır; dördü gidiş, üçü dönüştür.
• Erkekler yeşil ışıklı direkler arasında hızlı yürür (hervele). Kadınlar hervele yapmaz.

Sa'yin hükmü mezhebe göre değişir. TDV ve Hac İlmihali'ne göre sa'y Hanefî mezhebinde vacip, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde rükündür. Umre Yolcusu Rehberi'ne göre gücü yeten kişinin sa'yi yürüyerek yapması da vaciptir. Tavafı yaptıktan sonra âdet görmeye başlayan kadın sa'yi bu hâlde yapabilir.

7. Tıraş veya kısaltma ve ihramdan çıkış

Sa'yden sonra erkekler saçlarını tıraş eder ya da kısaltır. Kadınlar saçlarının ucundan bir parmak boğumu kadar keser. Hac İlmihali'ndeki tabloya göre kesilecek asgari miktar mezheplere göre farklıdır: Hanefîlerde başın en az dörtte biri, Şâfiîlerde en az üç tel, Mâlikî ve Hanbelîlerde saçın tamamı.

Umre Yolcusu Rehberi'ne göre sakalı kesmekle ihramdan çıkılmaz. İhramdan çıkma aşamasına gelen kişiler birbirlerini tıraş edebilir. Tıraştan sonra normal elbiseler giyilir ve umre tamamlanmış olur.

Kadınlar için hangi farklar vardır?

• Özel bir ihram kıyafeti yoktur; yüz açık tutulur.
• Telbiye, tekbir ve dualarda ses yükseltilmez.
• Tavafta remel ve ıztıbâ, sa'yde hervele yapılmaz.
• Âdetli kadın niyet edip telbiye getirerek ihrama girer ve ihram yasaklarına uyar. Temizlendikten sonra gusleder, tavafını ve sa'yini yapıp ihramdan çıkar.
• Hac İlmihali'ne göre ihramlı kadının eldiven giymesi Hanefî mezhebinde sakıncalı değildir; diğer mezheplerdeki mutemet görüş bunun aksinedir.

Umreden sonra ne yapılır?

Mekke'de kalırken yeni bir umre yapmak isteyenler mîkata dönmez. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Harem sınırının dışına (Hıll bölgesine) çıkıp ihrama girmek yeterlidir; bunun için en çok bilinen yer Ten'îm'deki Hz. Âişe Mescidi'dir.

Medine ziyareti ve Ravza'da namaz ise umrenin parçası değildir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre bunları yapamadan dönen kişinin umresinde bir eksiklik olmaz. Medine ziyareti için "Medine'de Ziyaret Edilecek Yerler ve Ravza Ziyareti" yazımıza bakabilirsiniz.