Mescid-i Cum'a

Mescid-i Cum'a nerede?

Mescid-i Cum'a, Hz. Peygamber'in hicret sırasında Kubâ'dan Medine'ye giderken izlediği yol üzerinde, bugünkü Kubâ caddesindedir. Mescit, Mescid-i Âtike ve Mescid-i Vâdî adlarıyla da anılır.

İlk cuma namazı nasıl kılındı?

Hz. Peygamber hicret sırasında 8 Rebîülevvel'de (20 Eylül 622) Kubâ'ya ulaşmış ve burada bir süre kalmıştı. Kutsal Topraklar Rehberi, bu sürede Mekke'den gelecek olan Hz. Ali ve diğer muhacirleri beklediğini anlatır. TDV'nin Hicret maddesine göre Medine'ye girişi 12 Rebîülevvel'de (24 Eylül 622), bir cuma günüdür.

Diyanet kaynaklarına göre Hz. Peygamber o gün Kubâ'dan yola çıktı; Umre Yolcusu Rehberi, Mekke'den gelen Hz. Ali ve diğer muhacirlerin de bu yolculukta onunla birlikte olduğunu belirtir. Rânûnâ vadisine, Sâlim b. Avf oğullarının yurduna vardığında cuma vakti girmişti. Burada ashabına ilk cuma hutbesini okudu ve ilk cuma namazını kıldırdı; ardından yoluna devam ederek Medine'ye girdi.

Bu namaz, Hz. Peygamber'in Medine'ye henüz girmeden, hicret yolculuğunun son gününde kıldırdığı bir namazdır. Mescid-i Cum'a bu yüzden Kubâ ile Mescid-i Nebevî arasındaki hicret güzergâhının hatırasını taşıyan bir durak olarak görülür.

Hicret yolunun son halkası Mescid-i Nebevî'dir. Umre Yolcusu Rehberi'ne göre Hz. Peygamber Medine'de devesinin çöktüğü yere mescit yapmaya karar verdi. Arsa Sehl ve Süheyl adlı iki yetime aitti; onlar karşılıksız vermeyi teklif etse de Hz. Peygamber bedelini ödeyerek satın aldı ve mescit tamamlanıncaya kadar Ebû Eyyûb el-Ensârî'nin evinde misafir kaldı. Kubâ, Cum'a ve Nebevî sırasıyla gezildiğinde hicretin son günleri yerinde izlenmiş olur.

Mescidin tarihçesi

Kutsal Topraklar Rehberi'ne göre ilk cumanın hatırasını yaşatmak için bu yere sonradan bir mescit yapıldı. İlk yapı Ömer b. Abdülazîz'in Medine valiliği sırasında inşa edildi. Osmanlı döneminde Sultan II. Bayezid mescidi yeniden imar ettirdi; mihrabın yakınında Hz. Peygamber'in namaz kıldığı yer belirgin hâle getirildi. Sonraki yüzyıllarda küçük onarımlar geçiren mescit, 1992'de yıktırılarak daha büyük bir yapı olarak yeniden inşa edildi.

Ziyaret edeceğiniz bina bu 1992 yapısıdır. Yani karşınızdaki yapı tarihî bir eser değil, tarihî bir olayın yerini işaret eden modern bir camidir. Ziyaretin değeri yapının eskiliğinden değil, burada yaşanan hatıradan gelir.

Ziyaret notları

• Mescid-i Cum'a, Kubâ ziyaretiyle aynı güzergâhtadır; iki mescidi aynı çıkışta görmek kolaydır. Genişletme inşaatıyla ilgili güncel uyarıyı Kubâ Mescidi sayfasında bulabilirsiniz.
• Mescide özel bir namaz fazileti atfeden sözlere itibar etmeyin; burası ilk cumanın hatırası için ziyaret edilir.
• Medine'de bir cuma günü geçirecekseniz Din İşleri Yüksek Kurulu'nun Haremeyn'deki cuma uygulamasına dair açıklamasını bilin: hatip minbere çıktıktan sonra nafile ya da cumanın ilk sünnetiyle meşgul olunmaz, hutbe dinlenir. Kılınamayan ilk sünnet, farzdan sonra kılınabilir.

Mescid-i Cum'a'yı Kubâ ile birlikte Medine ziyaret programı içinde planlayabilirsiniz.